Welzijnsenquête bevestigt overduidelijk pijnpunten in muziek- en podiumsector

 


ACOD Cultuur nam met veel interesse en aandacht de resultaten van de ‘Bevraging werkbeleving 2022’ door. De vorige enquête dateert van 2016 en sindsdien werden zowel van werknemers- als van werkgeverszijde heel wat stappen gezet in het destijds verkondigde engagement. Vele aandachtspunten uit de vorige enquête werden ondertussen in redelijk wat organisaties, uitgewerkt, toegepast of zijn nog volop in ontwikkeling. Maar dan?


Vooreerst; hat aantal respondenten daalde met 6 procent en strandde zo op 40 procent. Wij vragen ons vooral af hoe dat komt, na de moeilijke en onzekere periode waar de sector uitkomt en in combinatie met de gevolgen van TWO en de sluitingen. ACOD Cultuur verwachtte dat heel wat mensen uit de podium- en muzieksector hun kans nu zouden hebben gegrepen om volop aan de enquête deel te nemen. Wij vrezen echter dat de frustratie en de terneergeslagenheid bij velen te groot is en dat het misschien niet meer geloven in wat er nog komt meespeelt.

Uiteraard beseffen we dat 40 procent deelname nog steeds voldoende is voor een zekere representativiteit en dat alleen digitaal kunnen hier verder geen rol meer speelt.


Solidariteit tussen cultuurorganisaties


We weten als cultuurvakorganisatie vanuit het veld dat vooral de grotere organisaties de rol van protagonist op zich genomen hebben door regelmatig hun ervaringen te delen met kleinere organisaties. Zo hoort het ook.

Voor ACOD Cultuur is het hoopgevend, maar vooral ook heel raadzaam, om verder te werken op deze manier, te blijven onderzoeken waar de pijnpunten liggen en goede opvolging te organiseren om voldoende voeling te blijven houden met wat leeft, zodat dat waarvan dringend werk moet worden gemaakt ook aangepakt wordt.

Door er samen en ieder vanuit zijn expertise en invalshoek de schouders te blijven onderzetten, hebben we het meeste kans op slagen, zodat het welbevinden van de cultuurwerkers centraal staat en er serieus op vooruit kan gaan.

Onze sector geraakt ondanks de vele inspanningen van zowel werkgevers als werknemers maar moeilijk uit de hoek waar serieuze klappen vallen. Het rapport dat nu voorligt, schetst een vrij goed beeld. Het werkplezier en het engagement groeien nog amper. Dit staat in schril contrast met de stijgende behoefte aan herstelnood, deze steeg met 4 procent.

Ondanks de grote appreciatie voor het lijvige rapport van de onderzoekers, dat ter sprake kwam tijdens een bijeenkomst met werkgevers en vakbonden, mist ACOD Cultuur nog nuances die niet onder de aandacht werden gebracht.


Gemis: onderscheid vaste contracten-flexwerkers


We hadden in deze enquêt graag de opsplitsing iets verfijnder willen zien, zodat er accurater op de problemen kan ingespeeld worden.

Zo is het niet geheel duidelijk hoe de verhoudingen liggen tussen ‘vaste contracten’ en ‘flexwerkers’. Het interesseert ons waar de flexwerkers werken en hoe de verhoudingen tussen verschillende soorten van werkgevers liggen.

Als we weten waar en hoe flexwerkers tewerkgesteld werden, in de grote(re) huizen of in kleinere organisaties en zelfs individuelere kleinschalige initiatieven, dan zullen de ervaringen van de flexwerker ook veel genuanceerder in beeld kunnen worden gebracht. Nu worden de resultaten eerder en vermoedelijk gecamoufleerd of niet voldoende genuanceerd weergegeven omwille van de opsplitsing volgens statuut.


Lage verloning opent deur naar precaire situatie


Wel zeer duidelijk is daarentegen het ongenoegen over zaken die al jaren een pijnpunt vormen en waarvoor geen verdere stappen ondernomen werden. Heel wat mensen werkend in de cultuursector (zowel vaste medewerkers als flexwerkers), hebben een masterdiploma en werken tegen lonen die absoluut niet aan dat niveau voldoen. Uit de bevraging komt ook helder naar voor dat er wel degelijk nood is aan appreciatie door verloning.

Hierin zit een zeer grote en gevoelige discrepantie die maakt dat mensen werkend in de podium- en muzieksector nog meer vatbaar en gevoeliger worden bij crisissen zoals we er een meemaken. De val naar de precaire situaties is zeer nabij gebleven voor de meesten.

Dat veroorzaakt een grote druk en het zou de grote/stijgende herstelnood (+ 4,5 procent, waarbij 31,1 procent zelfs aangeeft ‘blijvende herstelnood’) te ervaren deels kunnen verklaren. Het rapport stelt dan ook: “Blijft recuperatie uit, dan heeft deze groep een verhoogd risico om binnen de zes maanden uit te vallen wegens ziekte.”

De onderzoekers constateren dat het werktempo en de ervaren werkdruk dikwijls te hoog liggen en dus een ongunstige score krijgen.


Besparingen op personeel


Het ligt voor de hand dat culturele organisaties alles uit de kast willen halen om te overleven, besparingen leiden ertoe dat vele steeds meer willen doen met almaar minder mensen. Dit zal zich op termijn verder wreken indien er naast het verkregen inzicht van het onderzoek geen aanpak en aandacht komt.

ACOD Cultuur zou graag een studie laten maken naar de evolutie van de jongste jaren in het aantal VTE en losse medewerkers in verhouding tot het aantal voorstellingen en producties, en naar de tendens qua tewerkstelling.

Het rapport vermeldt: “Het is aan te raden om verder uit de diepen van waar de ervaring van verhoogd werktempo precies komt. Heeft men te veel taken en verantwoordelijkheden om het werk tijdig rond te krijgen? Beschikt men over de juiste kennis, tools en vaardigheden om efficiënte werkmethoden te hanteren? Aangezien het vaak een uitdaging is om rechtstreeks op het werktempo zelf te werken, kijken we ook naar andere factoren die een invloed kunnen hebben op werktempo. Een gebrekkige arbeidsorganisatie kan een grote impact hebben op de efficiëntie van de processen binnen de organisatie.”

Bijkomend vreest ACOD Cultuur, dat de ondertekende of bindende beheersovereenkomsten mee deel uitmaken van het probleem. De ‘te behalen resultaten en targets’ in deze overeenkomsten worden uiteraard weerspiegeld in opdrachten naar de werknemers.


Verbeter cao Podiumkunsten en Muziek


Cultuurwerkers hebben er ontzettend veel voor over om hun brood (hoe klein ook) te verdienen met dat wat ze zo graag doen, hun passie. Het engagement staat absoluut niet in verhouding met de tegenwaarde die werkgevers er willen of kunnen tegenover zetten.

ACOD Cultuur doet een oproep doen om samen te ijveren voor een serieuze stijging van de middelen voor cultuur en de vraag naar de hoognodige indexering van de subsidies niet verder af te wimpelen.

Hier ligt voor elke zichzelf respecterende cultuurvakbond een grote uitdaging klaar en zullen er stappen gezet moeten worden om dit via de overlegcomités aan te kaarten. Voor ACOD Cultuur zijn de cao’s Podiumkunsten en Muziek toe aan een opwaardering.

 

Inge Hermans

 

 


Documenten
1920x620-Cultuur.jpg